Vẫn nhiều bất cập trong lập và quản lý chi phí đầu tư xây dựng công trình

Bộ Xây dựng vừa xây dựng dự thảo và lấy ý kiến các bộ, ngành về Thông tư thay thế Thông tư số 05/2007/TT-BXD về lập và quản lý chi phí đầu tư XDCT. Dù đã được sửa đổi nhiều, nhưng văn bản này vẫn bộc lộ rất nhiều bất cập, đặc biệt những vấn đề xung quanh các dự án XDCB giao thông.

Phân biệt đối xử? Sau khoảng 3 năm kể từ ngày có hiệu lực, Thông tư số 05/2007/TT-BXD đã bộc lộ rất nhiều bất cập so với thực tiễn lập và quản lý chi phí đầu tư, đặc biệt trong lĩnh vực XDCT giao thông. Chính vì vậy, việc sửa đổi, bổ sung để thay thế những quy định không còn phù hợp là điều hết sức cần thiết. Thời gian vừa qua, Bộ Xây dựng đã tiến hành lập dự thảo và trung tuần tháng 3/2010 lấy ý kiến rộng rãi các bộ, ngành chức năng để ban hành trong năm 2010 này. Tuy nhiên, những vấn đề xung quanh dự thảo này vẫn đang là đề tài “nóng” và theo ý kiến của nhiều chuyên gia trong lĩnh vực XDCB giao thông, Bộ Xây dựng vẫn chưa sửa đổi triệt để và chi phí xây dựng còn có một khoảng cách xa giữa các dự án trong lĩnh vực xây dựng và các dự án thuộc ngành GTVT. Điều này được thể hiện rõ nhất tại quy định về định mức chi phí chung và thu nhập chịu thuế tính trước. Dù quy định chung thu nhập chịu thuế tính trước được tính bằng tỷ lệ phần trăm so với chi phí trực tiếp và chi phí chung trong dự toán chi phí xây dựng nhưng với các công trình xây dựng, mức chi phí chung trên trực tiếp được tính 6,5, thu nhập chịu thuế tính trước chỉ là 5,5, trong khi đó, các công trình xây dựng giao thông thường có tính chất phức tạp hơn lại chỉ được tính chi phí trực tiếp 5,3 và thu nhập chịu thuế lại lên đến 6,0. Điều này thật sự gây ra sự bức xúc trong các đơn vị của ngành GTVT và có cảm giác Bộ Xây dựng vẫn có sự “phân biệt đối xử” giữa các dự án của ngành mình với các dự án của ngành khác. Đối với định mức các chi phí trực tiếp khác cũng có tình trạng tương tự. Trong khi các công trình dân dụng được tính 2,5 thì các công trình giao thông chỉ được tính là 2. Nhiều vấn đề cần sửa Tại cuộc họp tham gia ý kiến về dự thảo Thông tư này, nhiều chuyên gia trong ngành GTVT cho rằng, ngoài các vấn đề về chi phí, rất nhiều điểm bất hợp lý khác cần phải tiếp tục sửa đổi. Theo lãnh đạo Ban QLDA 1, quy định chi phí tư vấn đầu tư xây dựng, trong đó gồm cả chi phí thẩm tra tính hiệu quả, tính khả thi của dự án và chi phí thẩm tra tổng mức đầu tư là không hợp lý. Quy định tại Nghị định 12/2009/NĐ- CP thì việc thẩm định và thẩm tra tính hiệu quả của dự án đầu tư đã bao gồm cả tổng mức đầu tư. Do đó, cần phải thay chi phí thẩm tra tổng mức đầu tư thành chi phí thẩm tra tổng dự toán. Bộ Xây dựng cũng cần làm rõ chi phí kiểm soát chi phí xây dựng và chi phí quản lý chi phí đầu tư xây dựng. Trong đó, cần rạch ròi và quy định cụ thể vấn đề tổng mức đầu tư, dự toán công trình, định mức xây dựng, đơn giá xây dựng công trình, hợp đồng trong hoạt động xây dựng. Về vấn đề tổ chức khai thác vật liệu cho công trình, trong quy định của dự thảo này cũng còn một số điểm chưa hợp lý. Đơn cử như quy định tại Điều 7, Khoản 1, Mục 2: “Trong trường hợp cần thiết phải tổ chức khai thác và sản xuất các loại vật liệu cát đá, đất dính, vật liệu khác để phục vụ thi công xây dựng công trình thì chi phí chung tính trong giá vật liệu bằng 2,5% trên chi phí máy thi công”. Tuy nhiên, trên thực tế, việc tính chi phí chung bằng 2,5% máy thi công là chưa phù hợp đối với một số loại vật liệu. Đơn cử như tổ chức sản xuất đá thì chi phí vật liệu và nhân công chiếm tỷ trọng khá lớn, chẳng hạn như việc sản xuất đá hộc thì chi phí chủ yếu là nhân công, thuốc nổ,... máy thi công chỉ có chi phí máy khoan đá, máy nén khí chiếm tỷ trọng rất nhỏ. Chính vì vậy, Bộ Xây dựng nên tính chi phí chung trên chi phí trực tiếp của chi phí tổ chức khai thác và sản xuất vật liệu chứ không phải tính trên chi phí máy thi công. Một việc khác nữa là đối với các dự án sử dụng vốn ODA, hiện nay nguồn vốn này có nhiều nhà tài trợ, từ nhiều tổ chức khác nhau, trong đó có nhiều tổ chức mà Việt Nam không phải là thành viên. Chính vì vậy không thể quy định chung chung là “nếu điều ước quốc tế mà Việt Nam không phải là thành viên có những quy định về chi phí quản lý đầu tư xây dựng công trình khác với quy định của Thông tư này thì thực hiện theo các quy định của điều ước quốc tế đó” mà cần phải chỉnh sửa cụ thể, nếu điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên, hoặc thỏa thuận quốc tế mà cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam đã ký kết có những quy định về quản lý chi phí đầu tư xây dựng công trình khác với quy định của Thông tư này thì thực hiện theo các quy định của điều ước hoặc thỏa thuận quốc tế đó.